TechWire

Author - Pramodya Abeysinghe

අලුතින් එන OnePlus 5

OnePlus

OnePlus කියනනේ දැන් ලෝකයේ කියවෙන අලුත් phone brand එකක්. එම brand එක ලෝකෙට ඇවිල්ල තාම වැඩි කාලයක් ගත වුණේ නෑ. මේ mobile phone company එක පටන් ගත්තෙ 2013 අවුරුද්දේ අන්තිම කාලෙ. මෙහි parent company එක වෙන්නෙ OPPO company එක. නමුත් ඇත්තටම බැලුවම OPPO කියන්නෙත් තව company එකක subsidiary එකක්. මේ සේරගේම parent company එක වෙන්නෙ BBK Electronic Corporation කියන චීන company එක. Made in China phone වලට මිනිස්සු අතරෙ තියෙන දුර් මතය ඉවත් කරන්න පුළුවන් වුණ company එකක් තමයි OnePlus කියන mobile phone brand එක. අද කියන්න යන්නෙ OnePlus 5 කියන අලුත්ම phone එක ගැන.

OnePlus 5

OnePlus 5 phone එක ගැන මුලින්ම කියවුනේ පසුගිය 20 තිබ්බ keynote එකකදි. ඇමරිකාව, කැනඩාව ඇතුළු රටවල් කිපයක වෙළදපොලට නිකුත් වුන එදිනම. චීනය හා ඉන්දියාව තුල මෙය වෙළඳපොළට නිකුත් වෙන්නෙ අද. නමුත් ජුනි 27 ඉදන් තමයි අනිත් රටවල මෙය නිකුත් වෙන්නෙ. ඒ කියන්නෙ ලංකාවේ අපිට 27 වෙනකන් ඉන්න වෙනවා මේ phone එක මිලදී ගන්න. $479ක මුදලකට තමයි මෙය මිල නියම වෙලා තියෙන්නෙ. ඒ කියන්නේ රුපියල් 75,000කට අසන්න මුදලක්. නමුත් බදු එකතු වුනාම එහි වටිනාකම තව වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

OnePlus 5 එන්න කලින් release වුනේ OnePlus 3T කියන model එක. 3Tට පස්සෙ 4 අවේ නැත්තේ ඇයි කියල ඔබට ප්‍රශ්නයක් ඇති. එකට හේතුව වෙලා තියෙන්නෙ චීන මිනිස්සු අතරේ ඇදහීමක් තියෙනවා 4 කියන්නෙ අසුබ ඉලක්කමක් කියල. එක නිසා තමා අලුත් model එක OnePlus 5 කියල නම් කරලා තියෙන්නෙ.

Read More

අයියෝ.. ආවේ නැද්ද? – Google IO Extended 2017 Sri Lanka

Google සමාගම විසින් වාර්ෂිකව පවත්වන Google IO සමුළුවේ  keynote speech එක ගැන මිට පෙර ලිපියක් පළවුණා. ඊට සමගාමීව ලංකාවෙත් සමුළු දෙකක් පැවැත්වුණා. මේ event එක නම් කරල තිබුණේ  Google IO Extended 2017 කියල. මේ වගේ extended events ගොඩක් තියෙනවා ලෝකේ පුරා. එත් ලංකාවේ තියෙන event වැඩි සහභාගිත්වයක් තියෙනවා. මෙවර Dialog සහ GDG Sri Lanka එකතුවෙලා කරපු event එක ගැන තමයි මේ ලිපියෙන් කියන්න බලාපොරොත්තු වෙන්නෙ.

Read More

Google I/O 2017 Keynote

io17-social

keynote

Google IO Keynote එක කියන්නෙ වාර්ෂිකව Google විසින් පවත්වන conference එකක්. ඒකෙදි තමයි ඉදිරි දේවල් ගැන ලෝකයට එළිදක්වන්නේ. Google එකේ CEO සුන්දර් පිචායි ප්‍රමුඛ කණ්ඩායමක් තමයි මෙහි අදහස් දැක්වීම හා අලුත් දේවල් ගැන කියන්නෙ. මෙහි දී Google ගැන අලුත් දේවල් රැසක් එළි වුණා වගේම අලුත් තොරතුරු කියවුණා.

Google Drive සඳහා මිලියන 800ක් මාසික පරිශීලක ප්‍රමාණයක්, Google Photo සඳහා මිලියන 500ක් මාසික පරිශීලක ප්‍රමාණයක්, Google Assistant සඳහා මිලියන 100ක පරිශීලක ප්‍රමාණයක් ඇති බව හෙළි වුණා. ඊට අමතරව දිනකට බිලියන 1.2ක් ඡායාරුප upload වන අතර Google Maps මගින් දිනකට සැතපුම් බිලිනයක් පමණ navigation කරන බවත් දිනකට YouTube මගින් පැය බිලියනයක video බැලීමක් සිදුවෙනවා.
දැන් අපි බලමු google විසින් මෙවර හඳුන්වාදෙන අලුත් දේවල්.

Read More

Google maps අලුත් කරන්න Deep Learning සහ Street View භාවිතය

Google maps කියන්නේ එදිනෙදා ජීවිතය smart වෙන්න යොදා ගන්න පුළුවන් Google විසින් නොමිලේ ලබාදෙන සේවාවක්. යන එන මග හොයාගන්න, traffic කොයිවගේද බලන්න වගේම අපිට වැදගත් වෙන ස්ථාන බලන්නත් Google maps යොදා ගන්න පුළුවන්. මේ වැඩිවෙන ඉල්ලුමත් එක්ක හොඳ සේවාවක් ලබාදෙන්න Google සමාගම විසින් විවිධ පර්යේෂණ වගේම අත්හදාබැලීම් කරනවා. Street View කියන සේවාව integrate කරල Google Maps update වෙනවා හැමදාම වගේ. Street View කාර් රථ මගින් බිලියන ගණන් ඡායාරුප රැස් කරනව. මේ images manually විශ්ලේෂණය කරන එක ප්‍රයෝගික වෙන්නේ නෑ. මේ සඳහා automated system එකක් හදන එක තමා Google’s Ground Truth කියන කණ්ඩායමට පැවරිලා තියෙන්නෙ.

Read More

Google Auto Draw – ඔබත් දැන් චිත්‍ර ශිල්පියෙක්

මොකද්ද මේ Google Auto Draw

අපිට චිත්‍රයක් අතින් ඇඳගන්න ගියොත් ගොඩක් වෙලාවට අපිට ඕන දේ ඇඳගන්න ටිකක් අමාරුයි. එහෙම පුළුවන් වෙන්නෙ හොඳ චිත්‍ර හැකියාවක් තිබ්බොත් තමයි. මේක නිසා හදිසියකට චිත්‍රයක් ඇඳගන්න යාළුවන්ට  කියන්න වෙනව. එහෙමත් නැත්තම් කියක් හරි වියදම් කරලා චිත්‍ර අඳින කෙනෙක්ට කියල අන්දවගන්න ඕන. මේ  ප්‍රයෝගික නැති අවස්ථා අපිට ඕනෑම තරම් වෙලා ඇති. මේ වගේ තනියම චිත්‍ර ඇඳගන්න බැරි අයට හොඳ tool එකක් Google සමාගමෙන් ලඟදි අන්තර්ජාලයට මුදාහැරියා. ඒ තමයි Google Auto Draw කියන්නෙ.

Auto Draw Logo

Read More

Useful JS and CSS libraries

Javascript හා CSS යොදාගෙන මේ වෙනකොට ලෝකයේ ගොඩක් libraries හදල තියෙනවා. මේ libraries නිර්මාණය කරලා තියෙන්නෙ web developersලගේ හා designersලගේ පහසුවට. මේවා භාවිත කරලා ගොඩක් ලේසියෙන් හා ඉක්මණින් අපිට අවශ්‍ය webpage එකක් dynamic හා interactive විදියට නිර්මාණය කර ගන්න පුළුවන්. ඒ දේවල් කරන්න අවශ්‍යවෙයි කියල හිතෙන libraries ගැන පොඩි විස්තරයක් තමයි මේ article එකෙන් දෙන්නෙ.

Read More

2016 වසරේ විස්මිත විස්කම්

තාක්ෂණය දිනෙන් දින දියුණුවන ලෝකයේ  2016 අවුරුද්දෙ ලෝකෙට ලැබුණු අලුත් සොයාගැනීම් මොන වගේද කියල බලමු.

1.Flyte

මෙය විදුලි බුබුලක්. නමුත් මෙහි විශේෂත්වය තමයි මේ බල්බය පත්තුවෙන්නේ විද්‍යුත් චුම්බකත්වය උපයෝගී කරගෙන. අඩු වොටියතාවකින් දල්වන්න පුළුවන් LED බල්බයක් මෙය. මෙහි ආයු කාලය ඉතා වැඩි. දිනකට පැය 11ක් බැගින් වසර 11ක් පමණ භාවිත කරන්න පුළුවන් කියල තමයි සදහන් වෙන්නෙ. විද්‍යුත් දුම්රිවල භාවිතාවන විද්‍යුත් චුම්බකත්ව ආචරණය තමයි මෙහිත් සිද්ධාන්තය වෙලා තියෙන්නෙ. මෙහි බල්බය හා විද්‍යුත් චුම්බකය සහිත පෙට්ටිය වෙන වෙනම තමයි තියෙන්නෙ. බල්බය දැල්වී තියෙන අවස්ථාවෙදි චුම්බකය මත බල්බය පාවෙමින් තමයි තිබෙන්නෙ. එය විද්‍යත්මිකව හදුන්වන්නෙ levitation ලෙස. මෙය amazon හරහා මිලදී ගන්නවනම් රු50,000 පමණ වෙන්ව.

2. Solar roof

වහලක් උඩ සුර්ය පැනල තියෙන එක අද වෙනකොට ලංකාවෙත් සාමාන්‍යකරණය වෙලා. නමුත් මුළු වහලම සුර්ය පැනලයක් විදියට කටයුතු කරන එක නුහුරු ඇති. ඒ තාක්ෂණය ලොවට ආවේ 2016 අවුරුද්දේ. Tesla හා Solarcity සමාගම් එකතු වෙලා තමයි Solar roof කියන දෙය ලොවට ගෙනාවේ. මේකෙදි වෙන්නේ වෙන වෙනම සුර්ය පැනල සවි කරන්නැතුව වහලට දාන උළු කැට වෙනුවට සුර්ය පැනල උළු කැට හදුන්වා දීම. එකෙන් මුළු වහලේම වර්ගපලය විදුලිය නිපදවන්න ගන්න පුළුවන්. එය කාර්යක්ෂමතාව අතින් ඉතා ඉහල ක්‍රියාවලියක්. වහලට යන පිරිවැයත් ඉතිරි කරගන්න පුළුවන්. මෙය තමන්ට කැමති මෝස්තරයකින් කරගන්න පුළුවන්. මේකෙන් වහල මත සුර්ය පැනල තිබෙන බවක් කිසිවිටෙකත් හැගෙන්නෙ නෑ.

3. Nike Hyperadapt

සපත්තු දාද්දි අපිට කම්මැලි වැඩක් තමයි පහත වෙලා ලේස් දෙක දාන එක. ඒකට විසදුමක් දීල තියෙනව Nike සමගම විසින්. සපත්තුව දාල button එකක් එබුවම තමන්ගේ වරළුකරට හරියන විදියට ලේස් දෙක තද වෙන එක තමයි මේකෙ තිබෙන විශේෂත්වය. මේක වැඩිපුරම ප්‍රයෝජනවත් වෙන්නේ ආබාධිත පුද්ගලයන්ට තමයි. මෙය සැකසීමට ඔවුන් ඩිජිටල්, විද්‍යුත් හා යාන්ත්‍රික ඉංජිනේරු විද්‍යාව ඔස්සේ පර්යේෂණ කරලා තිබෙනවා.

4. Hello Sense

ඔබේ නින්ද ගැන ඔබ අවධානයෙන්ද? ඇත්තටම අපිට නිදා ගන්න ඕන පැය ගානවත් නිදා ගන්නවද කියල අපි දන්නේ නෑ. අපි නිදා ගන්න වෙලාව, හොද නින්දක් ගන්නවද නැද්ද කියල හොයන පොඩි gadget එකක් තමයි hello sense කියන්නෙ. මේකෙදි sleep pill කියන කොටස තමන් නිදා ගන්න කොට්ටයේ අලවල තියෙනවා. අනිත් ප්‍රධාන අංගය කාමරයේ වෙන තැනක තියන්න පුළුවන්. මෙය ක්‍රියාත්මකව තිබෙන විට වාතයේ තත්ත්වය, CO2, උෂ්ණත්වය, ආර්ධතාවය, ආලෝකය, UV එළිය හා ශබ්ද ආදී ගොඩක් නිර්නායක මේ gadget එකෙන් හොයනවා. ඒ වගේම pill එක මගින් තමන්ගේ නින්ද ගැන විස්තර වාර්තා කරනවා. අපිට හැම දවසෙම කොච්චර නින්දක් ගත්තද, නින්දේදි ඇහැරුනාද නැද්ද වගේ නින්ද ගැන report එකක් ගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම කාලයක් දත්ත එකතු කිරීම මගින් හොද නින්දකට අවශ්‍ය suggestions දෙනවා. මේක $150කට පමණ මිලදී ගන්න පුළුවන් ඔබට.

5. Dji Mavic Pro

Drones කියන්නෙ අද ලොකු දෙයක් නෙමෙයි. තාක්ෂණයත් එක්ක ඉන්න අයට ගොඩක් සමීප දෙයක් තමයි drones කියන්නෙ. මෙහි කැමරා 5ක්, ultrasonic range finders 2ක් වගේම computing cores 24ක් තිබෙනවා. මෙහි කැමරාවල 12MP වගේම 4k තාක්ෂණය තිබෙනවා. මෙහි වේගය පැ.කි. 65 පමණ වේගයෙන් පැය භාගයක් පමණ භාවිත කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම මෙහි තවත් විශේෂයක් තමයි 7km පමණ දුරක් දක්වා විහිදුවන්න පුළුවන්. බාධක මැඩගෙන යන්න පුළුවන් drone එකක් වගේම යම් නිශ්චිත දුරක් පොළව එකක් තියාගෙන මෙය ධාවනය කරන්න පුළුවන්. මේ වගේ ගොඩක් තාක්ෂනය දියුණු කරපු drone එකක් තමයි Mavic pro කියන්නෙ.

6. Apple Airpods

ඇපල් සමගම විසින් 2016 වසරම අාමන්දානන්දයට පත් කරමින් හදුන්වාදීපු දෙයක් තමයි Apple Airpods කියන්නෙ. අලුතෙන් හදුන්වාදීපු iPhone 7 හි 3.5mm headphone jack එක ඔවුන් විසින් ඉවත් කරනවා. මේ වෙනුවට ශබ්දය එලියට දෙන ක්‍රමය සදහා ඔවුන් දීපු විසඳුම තමයි මේක. මෙය Bluetooth හරහා තමයි ක්‍රියා කරන්නේ.

7. Google Home

IoT කියන දෙයත් එක්ක තමයි Google Home කියන දෙය අාවේ. ගෙදරක සිදු වෙන ගොඩක් දේවල් automate කිරීමක් තමයි මේකෙන් වෙන්නෙ. උදේ නින්දෙන් නැගිට්ට වෙලාවෙ ඉදන් රෑ නිදාගන්නකම් හුගක් දේවල් කට වචනයෙන් කරගන්න පුළුවන් මේක නිසා. Artificial intelligence තමයි මෙහි ගැබ් වෙලා තියෙන්නේ. AIවල ගොඩක් ලොකු පිම්මක් තමයි Google Home වලින් එළි දුටුවෙ.

මේවා තමයි 2016 වසරේ හඳුන්වා දුන් නව සොයා ගැනීම් විදියට අපි දකින්නේ. අපිට මොනවා හරි මග හැරුණා නම්, පහලින් comment එකක් දාලා හැමෝම එක්ක ඒ දැනුම බෙදා ගනිමු.

Google Earth Engine

මොකද්ද මේ Google Earth Engine

ලෝකයේ භෞතික ස්වභාවය අධ්‍යනය කරන්න Google විසින් හඳුන්වාදීපු platform එකක් තමයි Google Earth Engine කියන්නෙ. අභ්‍යවකාශයේ තියෙන චන්ද්‍රිකාවලින් ගන්න දත්ත ගබඩා කරල ඒව යම් අධ්‍යන කටයුතුවලට හෝ පර්යේෂණ කටයුතුවලට දෙනව Google Earth Engine එකෙන්. මෙහි ප්‍රයෝජනය පොදු ජනතාවට, රජයන්ට වගේම පෞද්ගලික අංශයට වුණත් ගන්න පුළුවන් විදියට තමයි Google විසින් අවස්ථාව සලසලා තියෙන්නෙ. මොවුන් මේක හදුන්වා දෙන්නේ පෙටා බයිට් ප්‍රමාණයේ විද්‍යාත්මික විශ්ලේෂණ කටයුතු කල හැකි platform එකක් විදියටයි.

මෙහි විශේෂත්වයක් වන්නෙ වසර 35ක පමණ සිට චන්ද්‍රික මගින් ලබා ගත්ත ඡායාරුප එකතුවක් මෙහි තිබෙනවා. වර්තමානයේ නම් එදිනෙදා ලැබෙන සියලු වාර්තා හා ඡායාරුප ඔවුන් සතු වෙනවා. ඒ වගේම Google Earth Engine මගින් JavaScript හා python සඳහා API ලබා දෙනවා විශ්ලේෂණ කටයුතු මෙහෙයවන්න.

Google Earth Engine හා Google Maps කියන්නෙ හාත්පසින් වෙනස් භාවිතයන් දෙකක්. Maps වලින් කරන්නෙ ලෝකය virtually පෙන්වන එක. නමුත් Google Earth Engine මගින් වෙන්නෙ ලෝකයේ භූ ස්වභාවය හා ඒ ආශ්‍රිත දේවල් විශ්ලේෂණය සදහා අවස්ථාවක් ලබාදීම.

Read More

Privacy in the Cloud

Cloud service එකක් කියන්නේ කුමක්ද?

cloud-computingInternet හරහා අපිට ලබා ගන්න පුළුවන් ඕනෑම සම්පතක් හෝ සේවාවක් cloud service එකක් විදියට හඳුන්වන්න පුළුවන්. Email, maps, cloud storage වගේම ගොඩක් ප්‍රසිද්ධ social media sites වගේම තව බොහෝ දේ වෙන්නේ Internet එකෙන්. මේ හැම දෙයක්ම cloud එකෙන් handle වෙන දේවල්. අපි පොඩි කාලෙ Internet කියල ඉගෙන ගනිද්දි ඉගෙන ගත්ත වලාකුළ මතක් කරගන්න, cloud කියන්නේ මොකද්ද කියන එකට උදාහරණයක් විදියට.

Read More

Web Development සඳහා අවශ්‍ය Front-end Tools

අද කාලෙ අපි Internet ගියොත් ලස්සන websites දකින්න පුළුවන්. මේව ලස්සනට හදල ගන්න ගොඩක් මහන්සි වෙන්න ඕන. හැබැයි ඒවා නිර්මාණය කරන්න භාවිතා කරන්න පුළුවන් tools ගැන හොඳ අවබෝධයක් තියෙනව නම් වෙන්න ඕන මහන්සියේ ප්‍රමාණය අඩු කරගන්න පුළුවන්. Website එකක් ගත්තොත් අපිට ඒකෙ front-end හා back-end කියල development stages දෙකක් හඳුනාගන්න පුළුවන්. මේ article එකෙන් front-end එක develop කරන්න ඕන හොඳ tools ගැන තමයි කියන්න යන්නෙ.

Read More

ජීවිතය පහසු වෙන්න Google Apps

logo_lockup_apps_for_work_color-1024x194

Google නම් හැමෝටම මතක් වෙන්න Google search engine එක තමයි. ඊට එහා ගියපු ගොඩක් දේවල් Google සමාගම මේ වනවිට හදුන්වල දීල තියෙනවා. ඒ අතරින් අපේ එදිනෙදා වැඩ ලේසි කරගන්න පුළුවන් දේවල් ටිකක් තමයි මේ ලිපියෙන් කියන්නේ. විශේෂයෙන්ම smart phone එකකින් භාවිත කරන්න පුළුවන් application ගැන තමයි කතා කරන්නෙ.

මුලින්ම අපි Google account එකක් හදා ගන්න ඕන. ඒකට Google.lk වෙබ් අඩවියට ගිහින් හදා ගන්න පුළුවන්. එහෙම හදපු account එක මගින් තමන්ගෙ android phone එකට ඉබේම ඇවිත් තියෙන Play Store කියන යෙදුමට ගිහින් login වෙන්න. iPhone එකක් නම් app Store එකෙන් අවශ්‍ය Google products බාගත කරන්න පුළුවන්.

maxresdefault

Google Chrome

Google-chromeGoogle Chrome කියන්නේ අපි ගොඩක් දෙනෙක් දන්න වගේම ගොඩක් දෙනෙක් නිතරම භාවිත කරන web browser එකක්. එකේ ප්‍රධාන මුහුණත තියෙන්නෙ Google සෙවුම සදහා. ඒකෙ අපිට search කරන්න ඕන දෙයක් වගේම අපිට යන්න ඕන website එකක URL එක වුණත් type කරන්න පුළුවන්. Type නොකර voice command දෙන්නත් පුළුවන්. ඒකට search bar එකේ තියෙන mic එක ඔබල අපිට අවශ්‍ය දේ කියන්න පුළුවන්. හැබැයි හොද ඉංග්‍රීසි උච්චාරණයක් තියෙන්න ඕන. නැත්තම් Googleට අපි කියන දේ නොතේරෙන්න වගේම හිතුවේ නැති දෙයක් search වෙන්නත් පුළුවන්. මිට අමතරව chrome එකේ වෙනත් ප්‍රධාන පහසුකමක් තියෙනවා. ඒ තමයි Incognito කියන ක්‍රමය. ඒකෙන් වෙන්නෙ අපේ search history එක හෝ password වගේ දේවල් save වෙන්නේ නෑ. වෙන කෙනෙක්ගෙ phone එකකින් අපි web browse කරනව නම් මේ ක්‍රමය අනුගමනය කරනවා නම් හොදයි. මොකද password save නොවන නිසා password save වෙයි කියල බය වෙන්න ඕන නෑ. ඒක ලබාගන්න app එකේ උඩ දකුණු කෙලවරේ තියෙන dot තුනේ button එක ඔබල New incognito tab කියන එක ඔබන්න.
ඒ වගේම bookmarks කියන එක ගොඩක් වැදගත් දෙයක්. අපිට වටිනා website එකක් ලැබුනොත් වෙන දවසක් අයෙත් යන්න අපිට ඒ website එක bookmark කරලා තියන්න පුළුවන්. අපි computer එකකින් Google chrome ගිහින් save කරන bookmarks අපිට phone එකේ chrome app එකෙනුත් access කරන්න පුළුවන්. හැබැයි එකට computer එකේ chrome එක අපි sign-in වෙලා ඉන්න ඕන. ඒ වගේම ඒ email එකෙන්ම phone එකේ sign-in වෙන්න ඕන. එතකොට තමයි ඒ දෙක sync වෙන්නේ.
අද කාලේ හදන අලුත් website හදන්නෙ mobile responsive විදියට. එහෙම නැතුව සාමාන්‍ය විදියට chrome app එකෙන් බලන්න ඕන නම්, කලින් කිව්ව තැනම Request desktop site කියල option එකක් tick කරන්න පුළුවන්.

Google Drive

Googledrive_logoCloud space කියන එක ගොඩ කාලෙක ඉදන් ලෝකේ භාවිත වෙන දෙයක්. එම තාක්ෂනය යොදාගෙන තමයි Google Drive හදල තියෙන්නේ. මේකෙන් වෙන්නේ අපිට අපේ GMail එක හරහා අපිට ඕන දෙයක් online storage එකක් store කරල තියන්න පුළුවන්. මේකේ තියෙන ප්‍රධාන වාසිය තමයි අපිට ලෝකේ කොහේ හිටියත් Internet තියෙනව නම් ඒ store කරපු දේවල් GMail එකෙන් log වෙලා බලන්න/ බාගත කරන්න පුළුවන්. හැබැයි සීමිත ඉඩක් තමයි දෙන්නෙ. GMail එකක් හදනකොටම 15GB ප්‍රමාණයක් දෙනවා. හැබැයි documents වගේ දේවල් store කරන්න නම් ඒ ඉඩ වැඩිත් එක්ක. අවුරුද්දකට සැරයක් 2GB වගේ ප්‍රමාණයක් වැඩි කරගන්න අවසථාවක් Google විසින් ලබා දෙනවා. Drive කියන software එක computer එකට දාගත්තම ඉබේම Drive folder එකක් හැදෙනවා. එතනට දාන ඕනෑම දෙයක්, පරිගණකය Internet එක්ක සම්බන්ද වුනාම ඉබේම upload වෙනවා. හැබැයි තමුන්ගෙ කැමැත්ත අනුව settings වලින් එක වෙනස් කරන්න වගේම, upload වෙන එක pause කරලා තියන්න පුළුවන්.
Phone එකකින් නම් Drive app එක play store එකෙන් බාගන්න පුළුවන්. Phone එකේ තියෙන drive app එකෙන් කරන්නේ online store එකේ තියෙන folders/files පෙන්නන එක. අපිට ඕන නම් phone memory එකට download කරගන්න පුළුවන්. ඒ වගේම phone එකේ තියෙන photos, documents, drive එකට upload කරන්න පුළුවන්. ඒ වගේම drive එකේ තියෙන දෙයක් Internet නැති වෙලාවක් බලන්න නම් අපිට අවශ්‍ය file එක, offline බලන්නත් පුළුවන් විදියට හදාගන්න පුළුවන්. තව අපිට, අපේ drive එකේ store කරපු file එකක් හෝ folder එකක් වෙන කෙනෙක් එක්ක share කරන්න පුළුවන්. Google account එකක් නැති කෙනෙක් එක්ක public විදියට share කරන්නත් පුළුවන් අපිට. File sharing වලට මේ Google drive කියන එක ගොඩක් වැදගත්. මොකද ගොඩක් ලොකු files අපිට email එකකින් යවන්න අමාරුයි. සමහර ඒවා දෙන්නෙත් නෑ ලොකු files email කරන්න. එකට හොද විසදුමක් තමයි මේ Google drive එක. තමුන්ට මේ දීල තියෙන 15GB මදි නම් සල්ලි දීල අවශ්‍ය ඉඩ ප්‍රමාණයක් පවත්වාගෙන යන්න පුළුවන්.

Google Docs

docs-iconසාමාන්‍යයෙන් අපි documents හදන්නේ word වගේ software එකකින්. එත් online document එකක් හදන්න නම් හොදම යෙදුම තමයි Google Docs කියන app එක. මේක web browser එකකින් use කරන්න පුළුවන් වගේම, phone එකකින් නම් වෙනම app එකක් තියෙනවා. අපි එදිනෙද භාවිත කරන word වල තියෙන ගොඩක් පහසුකම් තියෙනවා. අපි හදන හැම document එකක්ම drive එකේ auto save වෙනවා. ඒක නිසා හදිසියකදී close වුණා කියල වද වෙන්න ඕන නෑ. ඒ වගේම සිංහලෙන් type කරන්න නම් Google input tool එකත් Google Docs එක්කම එනව. ඒක නිසා සිංහල fonts හොයල කරදර වෙන්න ඕන නෑ.
Google docs වල තවත් විශේෂ දෙයක් තියෙනවා. ඒ තමයි කාගේ හරි Gmail එකකට share කරොත්, ඒ පුද්ගලයාටත් document එක real time edit කරන්න පුළුවන්. Project proposal හදන වගේ වැඩකට group එකේ හැමෝම එක තැනකට එකතු නොවී වුනත් ඒ පහසුකම නිසා ලේසියෙන් වැඩ කරන්න පුළුවන්.
ඊට අමතරව Google වෙතින් හදල දීපු template පවා docs වල තියෙනවා. Resume, letters, essays, reports, proposals වගේ තව ගොඩක් හදල තියෙනවා. අපිට ඒ එකක් තෝරාගෙන edit කරන්න විතරයි තියෙන්නේ.

Google Slides

slideමේකෙන් online presentation හදන්න පුළුවන්. මේකෙත් docs වල තියෙන හැම පහසුකමම තියෙනවා. මේකෙත් අපිට දීල තියෙන templates භාවිත කරන්න වගේම share කරගෙන කීපදෙනෙක්ට එක සැරේට වැඩ කරන්න පුළුවන්.

Google Sheets

spreadsheets-iconGoogle හදුන්වා දීල තියෙන Spreadsheet app එක තමයි Google sheets කියන්නේ. මේකෙත් Excel වලින් කරන ගොඩක් දේවල් කරන්න පුළුවන්. Equations භාවිත කරන්න, data validation වගේ අත්‍යවශ්‍ය spreadsheet වැඩ මේකෙත් තියෙනව. To-do list, annual budget, calendars වගේ templates මේකෙත් දීල තියෙනවා. තව Google forms වලින් ලැබෙන දත්ත analyze කරන්නත් Google sheets යොදා ගන්න පුළුවන්.

Google Forms

formඅපිට online survey එකක් කරන්න නම් එකට තියෙන හොදම tool එක තමයි Google forms කියන්නේ. Data collection වලටත් පහසුම tool එක තමයි මේක. Google formsවල අපිට උත්තර ලබා ගන්න option box, check box, drop down වගේ අත්‍යවශ්‍ය දේවල් තියෙනවා. ඒ වගේම අපි ලබා ගන්න data, validate කරලම ගන්න පුළුවන්. එතකොට user වැරදි data ඇතුල් කරන එක වළක්වාගන්න පුළුවන්. එකෙන් data ගන්න කෙනාට වගේම දෙන කෙනාටත් ලේසි. Survey වලට අමතරව මේකෙන් online quizzes තියන්නත් පුළුවන්. ලැබෙන responses Google form එකක් මගින් අපිට ලබා ගන්න පුළුවන්. එකෙන් අපිට analyze කරන්න පුළුවන්.

Survey එකක් නම් යම් කාලයකින් ඉවර කරන්න නම්, accepting responses කියන option එක disable කරලා, දත්ත ලබා ගැනීම නවත්තන්න පුළුවන්. හදිසියේ තාවකාලිකව survey එකක් නවත්තන්න ඒ option එක ගොඩක් වැදගත් වෙනවා. ඒ වගේම ලැබෙන responses එකක් ගානේ email notification ගන්නත් පුළුවන්.

Google Maps

mapsඉස්සර නම් නොදන්නා තැනකට යනවනම් දන්නා කෙනෙක්ගෙන් විස්තර අහගෙන, කඩදාසි සිතියම්කුත් හොදට බලල තමයි එලියට බහින්නේ. දැන් Google maps තියෙන නිසා එච්චර කරදර වෙන්න ඕන නෑ. තමන්ගෙ phone එකෙන් Internet connect උන ගමන් ලෝකේ තියෙන ඕන තැනක් හොයාගන්න තප්පර දෙකක්වත් යන්නේ නෑ. Search bar එකේ යන්න ඕන තැන type කරන්න විතරයි තියෙන්නේ. තමන් ඉන්න තැන ඉදන් අවශ්‍ය තැනට යන්න පුළුවන් හැම විදියකම Google අපිට පෙන්නනව. ඒ වගේම අඩුම වෙලාවකින් යන්න පුළුවන් පාරත් අපිට පෙන්නුම් කරනවා. වාහනයකින් වගේම පයින් යන කෙනෙකුටත් අවශ්‍ය මගපෙන්වීම Google අපිට දෙනවා. කොළඹ වගේ තදාසන්න තැනකට අලුතෙන් අපු කෙනෙක්ට නම් Google maps කියන දෙය ගොඩක් වටිනව. ඒ වගේම නොදන්න කාත්කවුරුවත් නැති ගමකට ගියත් පාර හොයාගන්න Google maps යොදා ගන්න පුළුවන්.
සමහරවිට නිතරම යන එන තැන් වගේම, නොදන්නා තැනකට යන්න හදනවා නම්, Internet නැති වෙයි වගේ කියල හිතෙනවා නම් අපිට අවශ්‍ය ප්‍රදේශය download කරලා offline map එකක් විදියටත් භාවිත කරන්න පුළුවන්.
Google maps වලට contribute කරන්නත් පුළුවන් අපිට. එකෙන් Google maps තවත් දියුණු වෙනවා. අපි ගියපු තැන වල හොද නරක වගේම, map එකේ දැනට නැති නමුත් තිබුනොත් හොදයි වගේ හිතෙන තැන අපිට add කරන්න පුළුවන්. ඒකෙන් තව කෙනෙක්ට උදව්වක් වෙන්නත් පුළුවන්.

Google-play

අද මම කිව්වේ Google විසින් අපිට නොමිලේ එදිනෙදා වැඩ ලේසි කරගන්න ලබා දීල තියෙන යෙදුම ගැන. තවත් යෙදුම ගොඩක් තියෙනවා පැහැදිලි කරන්න. ඒවා මීලග ලිපියකකින් ඉදිරිපත් කරන්නම්.

Facebook Account එකේ ආරක්ෂාව ගැන සිතුවාද?

අද ගොඩක් අය cyber අවකාශය තුල යන එන ප්‍රධාන තැනක් තමයි Facebook. ඒ වගේම Facebook නිසා පෞද්ගලිකත්වයට හානි වුන බොහෝ පිරිසක් ඉන්නවා කියල අපිට ඕන තරම් ආරංචි ලැබෙනවා. මේ වගේ ප්‍රශ්නවලට මුහුණ දෙන්න වෙන්නේ ගොඩක් වෙලාවට අපේ තියෙන නොසැලකිලිමත්කම නිසාම තමයි. මේ article එක ලියන්නේ ඒ ප්‍රශ්නවලින් මිදිලා කොහොමද පරිස්සමෙන් Facebook යන්නේ කියල.

Login එකේදි ආරක්ෂා වීම

loginweb browser එකෙන් FB log වෙනවා නම් අපිට හුරුපුරුදු login screen එකක් තමා තියෙන්නෙ. Keep me logged in කියන option එකක් තියෙනවා කියල ඔබට මතක ඇති. තමන්ගේම computer එකක් නෙමේ නම් ඒ option එක භාවිත නොකරන තරමට හොදයි. මොකද තමන් FB ගිහින් ඉවර වෙලා logout වෙන්න අමතක උනොත් account එක බාහිර පුද්ගලයෙක්ට භාවිත කරන්න හරිම ලේසි.

Password එක පෞද්ගලික විය යුතුය.

keep-calm-and-dont-share-passwords-5

අපි ඕනෑම account එකකට password එකක් දන්නේ ආරක්ෂාවට. එහනම් අපි ආරක්ෂාවට දාපු password එක අන්සතු කිරීම දැන දැන කරන මෝඩ වැඩක්. ඒක නිසා තමන්ගෙ password එක කිසි විටෙකත් අන්සතු කරන්න එපා. Facebook account එකේ ආරක්ෂාවට ඒ කාරණය ගොඩක් වැදගත්. ඒ වගේම password ගැන කියන කොට තවත් කරුණු කිපයක් කියන්න ඕන.

password_toothbrush_analogy

password එක අපි දත් බුරුසුව කියල හිතුවොත්, ඒ වගේම password එකට හොද එකක් තෝරාගන්න ඕන. ඒ වගේම වෙන කාත් එක්කවත් share කරන්න එපා. අනිත් කාරණය තමයි විටින් විට password එක මාරු කරන්න ඕන. අඩු ගානේ මාසෙකට වතාවක්වත් කරන්න ඕන. හොද password එකක් දන්නේ කොහොමද කියල මේ link එකේ web site එකෙන් බලන්න වගේම තමුන්ගේ password එක කොයිතරම් දුරට හොදද කියල බලන්න පුළුවන්.

ඒ වගේම password එකකට බොහොම සරල එහෙම නැතිනම් කෙනෙක්ට guess කරන්න පුළුවන් දේවල් දන්නා එපා. විශේෂයෙන් උපන් දින, ගෙදර අයගේ නම් වගේ දේවල්.

3rd Party Apps

අද වෙන කොට FB එකේ ගොඩක් ප්‍රසිද්ධ දෙයක් තම 3rd party applications. අපි දන්නේ නැතුව ඒ apps වලට permission දීමෙන් නොදැනුවත්වම අපේ private දේවල් ලබා දීමක් තමයි වෙන්නේ. අපේ photos, personal messages වගේ පෞද්ගලික දේවල් අන්සතු වීමක් වෙන්න පුළුවන්. ඒක නිසා ඒ වගේ apps භාවිත කරනකොට ගොඩක් ප්‍රවේශම් වෙන්න ඕන. හොද ratings තියෙනවද, මොන වගේ දේවල්ද ඒ app එක use කරන්නේ වගේ දේවල් හොයල බලන්න පුළුවන්.
සමහර apps තියෙනව අපි permission නොදීම අපේ wall එකේ, app එකේ results post වෙනවා. එක පෞද්ගලිකත්වයට හානි වෙන  දෙයක් වෙන්න ගොඩක් ඉඩ තියෙනව. ඒකෙන් වැළකෙන්න නම් කරන්න ඕන, app එක use කරන්න කලින් posts auto share වෙනවද කියල සැක හැර දැන ගන්න ඕන.

Login Alerts & Login Approvals

තමුන්ගේ account එක නොදැනුවත්ව වෙන තැනකින් log වෙලා නම් alert එකක් එහෙම නැත්තම් notification එකක් එන විදියට හදන්න පුළුවන්. ඒ සදහා Settings -> Security Settings වල තියෙන Login Alerts enable කරන්න ඕන. ඒක email එකට හෝ/හා mobile phone එකට එන විදියට වෙනස් කරගන්න පුළුවන්.login-approval

අනාරක්ෂිත අවස්ථාවක් දැනුම් දෙන්න තම ඒ ක්‍රමය තියෙන්න. ඒ වගේම අනාරක්ෂිත බවෙන් මිදෙන්න login approvals කියල විශේෂාංගයක් FB වල තියෙනවා. එකත් කලින් කිව්වා Security Settings වලම තියෙනවා. එකෙන් වෙන්න අපි username හා password ගහල account එකට log වෙන්න හදන කොට අපේ mobile එකට text එකකින් යම් කේතයක් එවනවා FB එකෙන්. එක enter කරාම තමයි අපිට log වෙන්න පුළුවන්. මේක automatically generate වෙන කේත ක්‍රමයක්.

Trusted Contacts

FB account එක යම් වැරදීමකින් තමන්ට log වෙන්න බැරි දෙයක් වුනොත්, ඒ සදහා FB ඉන්න තමන්ට විශ්වාස යාළුවෙක් හරහා නැවත ලබා ගන්න පුළුවන්. ඒකට අපිට විශ්වාස FB friendsල නම් කරන්න පුළුවන්.

Privacy එක ආරක්ෂා කිරීම

privacyFacebook කියන්නේ ගොඩක් වෙලාවට privacy පැත්ත ගැන දෙසැරයක් හිතන්න ඕන තැනක්. මොකද FB එකේ අපේ අදහස්, සිතුවිලි, photos, videos share කරන තැනක්. ඒවා බලන්න ඕන නැත්තේ කවුද කියන එක තීරණය කරන්න අපිට අයිතියක් තියෙනව. එකට ගොඩක් ලොකු අවසථාවක් FB එකෙන් අපිට ලබා දීල තියෙනවා.
Settings -> Privacy Settings වලට යන්න, එතනින් අපේ timeline එකේ තියෙන දේවල් බලන්න පුළුවන් කාටද කියන එක වගේම, තමන්ගේ account එකට friend request එවන්න පුළුවන් කාටද, තමන්ව contact කරන්න පුළුවන් කාටද වගේ, privacy එකට බලපාන දේවල් customize කරන්න පුළුවන්.

Blocking haters

blockedඅපිට කරදරයක් වෙන පුද්ගලයෝ ඉන්නවා නම් ඒ accounts block කරන්න පුළුවන් අපිට. එතකොට ඒ account එක කිසිම විදියකින් අපිට පේන්නෙ නෑ වගේම ඒ පුද්ගලයාටත් අපිව පේන්නෙ නෑ. ඒක කරන්න settings වල තියෙන Blocking කියන තැනට යන්න පුළුවන්. මේකෙන් තමන්ගේ privacy එකට හානි කරන අයව block කරන්න පුළුවන්. මේකෙදි පුද්ගලයෝ විතරක් නෙමේ, කරදරකාර page invitations, app invitations වගේම event invitations වුනත් block කරන්න පුළුවන්.

Who to add as friends ?

Facebook කියන්නේ social media එකක්. ඉතින් මෙතන අපිට අලුත් යාලුවෝ හද ගන්න හොද තැනක්. හැබැයි මිතුරු වේශයෙන් එන හතුරෝ ගොඩක් ඉන්න තැනක් තමයි FB කියන්නේ. ඒක නිසා අලුත් යාලුවෝ ඇති කර ගන්න කලින් අපි දෙසැරයක් හිතන්න ඕන. තමුන් දන්නේ නැති අය add කර නොගන්න තරමට තම නුවණට හුරු. තමුන් දන්නේ නැති අයට් friend request නොයවනවා වගේම දන්නේ නැති අයාගෙන request අවම accept නොකර ඉන්න තරමටම හොදයි. මොකද දන්නේ නැති අය අපේ timeline එක බැලීමෙන් privacy පිළිබද ප්‍රශ්නයක් වෙන්න පුළුවන්.

friends

Spams & Malware

Facebook හරහා ගොඩක් spam messages එහෙමෙහෙ යනවා. emailවලට එන spams  වගේම තමයි. බොරු විස්තර දාල අපේ වටිනා කාලය නාස්ති කරනවා වගේම, අපිව මුළා කරන එක මේ spam වලින් වෙනවා. විශේෂයෙන් දැන් හදුන්වා දීල තියෙන message request පහසුකම නිසා දන්නැති අයගෙන් එන messages සීමා කරන්න පුළුවන්.
මේ ළගදි FB එක පුරාවටම malware එකක් සංසරණය වුණා. එක link එකක් click කරාම තමා නොදැනුවත්වම අනිත් friends ලගේ wall වල video එකක් link එකක් share වෙනවා. මේක මුළු fb එක පුරාම පිළිලයක් වගේ ව්‍යාප්ත වුණා. මේ වගේ දන්නේ නැති links click නොකර ඉන්න තරමට තම හොද. නැත්තම් තම නොදැනුවත්ව ගොඩක් වැරදි දේවල් වෙන්න පුළුවන්. එක නිසා FB භාවිතය ගොඩක් ප්‍රවේශමෙන් කරන්න ඕන දෙයක්.